Het is weer tijd van jaarplannen maken in organisaties. We komen terug van onze vakantie en het is weer volle kracht vooruit. Wat worden onze prioriteiten? Wat moet echt anders? Waar willen we naartoe? In een veranderende wereld is het aantrekkelijk om vooral op de toekomst te focussen. Maar wie het verleden niet erkent, zal belemmerd worden in de toekomst.

 

Vanuit de systemische leer is het welbekend dat hoe meer je het verleden negeert, des te meer die zich zal aandienen. Denk aan die oudgedienden die je vooral ziet als stroef en ongeïnteresseerd in de verandering. Of hoe irritant het is dat de resultaten van AI nog tegenvallen. En die eilandjes tussen afdelingen die nooit eens oplossen. Bij continue focus op de toekomst en de belemmeringen hierin, zullen patronen uit het verleden steeds prominenter aandienen. 

 

Als merkt dat je vooral veel focus hebt op de toekomst, is het wijs om juist de deur naar het verleden eens te openen. Veel culturen gingen je voor, en niet voor niets. Bij de Papoea-gemeenschappen hebben ze hier de bisj-palen voor. Dit zijn houtgesneden palen die de voorouders vertegenwoordigen. Deze staan aan de rand van het dorp en herinneren hen dagelijks aan wie hen voor zijn gegaan. Ze eren degenen die de basis hebben gelegd voor waar ze nu staan. Niet door lichtzinnig te doen over hoe ouderwets ze zijn of waren. Nee, door te zien dat met hun werk er gezamenlijke grond is gelegd voor de ontwikkelingen van vandaag. Door hun erkenning tastbaar te maken. En het als gids te gebruiken voor de toekomst. 

 

De bisj-palen helpt de levenskracht van de gemeenschap te balanceren. Het verleden erkennen, tastbaar maken, tonen en eren. Met die wijsheid van je voorgangers naar de toekomst kijken, helpt je organisatie op gezonde en krachtige manier vooruit.

Bisj-palen in het Wereldmuseum Leiden | Tentoonstelling Tijd voor Papoea | 2026.

 

Niet alleen bij de mens zijn voorouders zeer belangrijk. Ook bij andere wilde culturen (ook andere dieren hebben culturen) is de voorouder een gids voor de toekomst:

 

“Bij olifanten neemt de matriarch van de kudde de kennis en wijsheid over van haar moeder. De matriarch is daarmee hun lerares, hun schatkist aan herinneringen, gids en leider in één. Bij crisis komen olifanten bij haar, de kleintjes volgen haar voorbeeld en zij is degene die ervoor zorgt dat ontmoetingen soepel verlopen. Ze is hun anker en rots in de branding.”
-    Een olifant in de keuken, Françoise Malby, olifantenbeschermer.

 

Sterke culturen erkennen de kracht van de voorouder als kompas in de toekomst. Dus: als je je jaarplannen maakt en jezelf erop betrapt vooral in de toekomst te kijken. Vraag jezelf eens het volgende af:
    •    Wat zegt het verleden over ons?
    •    Wat waren de hoogte- en dieptepunten?
    •    Wie waren de grondleggers? Wat hebben zij betekend?
    •    Wat zegt dat over hoe wij nu handelen?
    •    En welke wijsheid kunnen we meenemen richting de toekomst?

 

Zo bouw je je eigen bisj als kompas. Fijne visiesessies gewenst!